Wiemy jak osłodzić Ci życie

Historia cukru


Historia cukru buraczanego

Cukier buraczany jest obok cukru trzcinowego jedną z dwu najpopularniejszych odmian cukrów jadalnych spożywanych na świecie. Cukier buraczany, jako gotowy produkt, jest nazywany cukrem spożywczym.
Pierwotnie cukier nie był, jak dziś, dodatkiem do napojów czy potraw dostępnym dla każdego, ale – jako wyjątkowy przysmak - trafiał na stół bogaczy w postaci tzw. głów cukrowych. Głowy cukrowe wnoszono na stół jako osobne, wykwintne danie o charakterze egzotycznym. Nie posypywano nim niczego, nie miał on bowiem znanej nam postaci sypkiej.
Był przysmakiem do... polizania - i nie każdy z domowników mógł dostąpić tego zaszczytu!

Pierwsze dane dotyczące obecności cukru w burakach pochodzą z 1575 roku, kiedy to Francuz Olivier de Serres odkrył i podał w swojej pracy "Théâtre d'Agriculture", informację, że buraki posiadają pewną ilość cukru.
Niestety, jego praca nie wzbudziła szerszego zainteresowania. Kolejnym, który próbował się zmierzyć z tematem, był pruski chemik Andreas Marggraf z Akademii Berlińskiej, któremu w 1747 roku udało się wyodrębnić cukier znajdujący
się w korzeniach wybranych roślin okopowych. Według jego badań burak okazał się najbogatszą w ten składnik rośliną.
Po raz kolejny jednak badania Marggrafa nie wzbudziły niczyjego zainteresowania.

Minęło jednak 40 lat i do sprawy powrócił uczeń Margrafa – niejaki Franz Karl Achard, Francuz mieszkający w Prusach, w 1786 opracował schemat produkcji cukru na skalę przemysłową.
Tym razem wzbudził zainteresowanie swoją pracą króla Fryderyka Wilhelma III, który zapewnił mu grant finansowy. W 1801 roku, dzięki pożyczce, Achard nabył majątek Konary (znany wtedy pod nazwą Kunern), na Śląsku,
w którym zorganizował pierwszą na świecie cukrownię. Pierwsza kampania buraczana ruszyła rok później. O fantastycznym wynalazku Acharda dowiedzieli się Anglicy i próbowali zaofiarować wynalazcy wielką fortunę, nie tylko po to, aby odsprzedał im patent, ale również dlatego, by osiedlił się na stałe na wyspach brytyjskich. Achard jednak pozostał obojętny na wszelkie propozycje. Tego samego roku Jessipow
i Blankennagel zbudowali pierwszą w Rosji cukrownię w Aljabiewie w Guberni Tulskiej. Jednak szybki rozkwit przemysłu cukrowego zawdzięczamy Napoleonowi Bonaparte. W roku 1806 podjął on decyzję o blokadzie kontynentalnej, mającej na celu wykluczenie Brytyjczyków z europejskiego rynku. W 1811 wydał stosowny dekret
o uprawie buraków na terenie obejmującym 32000 hektarów.
Dzięki własnej produkcji cukru Francja miała się uniezależnić od kolonii. Aby wzmóc produkcję Napoleon zwolnił cukrowników od płacenia podatków przez 4 lata. W 1812 Napoleon wydał drugi dekret z rozporządzeniem o utworzeniu zakładów naukowych zajmujących się procesem produkcji buraków.
W 1813 w miejscowości Passy powstała pierwsza francuska cukrownia.
Po upadku Napoleona, do Europy znowu zaczął napływać cukier trzcinowy z zamorskich koloni. Większość cukrowni buraczanych nie wytrzymała presji i prawie wszystkie zamknięto. Wydawało się, że cukier buraczany zniknął z rynku
i przeszedł do historii. Jednak metoda wynaleziona przez Achard’a cieszyła się dalej dużym zainteresowaniem.
Kraje takie jak: Austria, Czechy, Polska, Węgry i Włochy, rozpoczęły własne produkcje. W 1826 została uruchomiona pierwsza w Królestwie Polskim cukrownia w Częstocicach. Jej założycielem był Henryk Łubieński, którego uznano za jednego z polskich pionierów w przemyśle cukrowym. Kolejnym etapem było przeniesienie metody produkcji cukru buraczanego do kolonii. I tak w 1838 roku powstała pierwsza cukrownia buraczana w Ameryce Północnej.
W międzyczasie zaczęto krzyżować rośliny tak, aby uzyskać lepsze wyniki. Od około 1850 roku produkcja cukru w Europie centralnej na tyle się poprawiła, że zaczęła zagrażać produkcji cukru z trzciny. Wstrząsnęło to ekonomią kolonii, szczególnie ucierpiały z tego powodu Antyle i Brazylia. Okazało się, że w Europie można produkować cukier taniej.
Od końca XIX kraje o klimacie umiarkowanym mogły sobie same zapewnić cukier niezbędny do własnej konsumpcji.
W latach 1800-1900 cukier przestał być rarytasem, stał się artykułem codziennego użytku we wszystkich klasach społecznych. W 1880 produkcja cukru buraczanego przekroczyła po raz pierwszy światową produkcję cukru trzcinowego. W roku 1900 produkcja roczna cukru osiągnęła 11 milionów ton z czego cukier buraczany stanowił 50%.
Dziś jest jednym z najszerzej konsumowanych produktów spożywczych i jednym z najtańszych. Na początku XX wieku liczba ta wzrosła do 8 milionów ton. W połowie lat 70-tych roczna produkcja tego słodkiego przysmaku wyniosła 80 milionów ton. Dziś na półki naszych sklepów trafia już ponad 100 milionów ton cukru w roku.

Historia cukru trzcinowego

Pierwszymi, którzy odkryli słodycz soku z trzciny cukrowej byli mieszkańcy Nowej Gwinei. Uznaje się, że ich pierwsze plantacje mogły powstać około roku 8000 p.n.e. Następnie trzcina cukrowa zawędrowała do Polinezji, na Filipin
oraz kontynent azjatycki - do Chin, Indochin i Indii. Produkcję cukru, jako artykułu spożywczego, rozpoczęto po raz pierwszy
w Indiach około 3000 p.n.e.. Według podań chińskich z około 1000 p.n.e. w Państwie Środka kandyzowana trzcina cukrowa, była nie tylko uznawana za specjał wzmacniający organizm, ale także dodający męskiego wigoru.
Z kolei hinduskie dokumenty pochodzące z tamtego okresu wspominają o kulinarnym zwyczaju wzbogacania smaku
i aromatu mleka, budyniu czy mąki dodatkiem cukru trzcinowego. W tym samym okresie na kontynencie europejskim jedynym znanym środkiem słodzącym był w dalszym ciągu miód. Pogłoska o istnieniu tajemniczej rośliny rodzącej... złoty słodki miód dotarła do Europy dopiero po podboju Indii przez Aleksandra Macedońskiego czyli około roku 327 p.n.e.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Pierwszym państwem europejskim, w którym skosztowano cukier trzcinowy był starożytny Rzym.
Ponieważ cukier trzcinowy był niezmiernie drogi, początkowo używano go wyłącznie w celach medycznych i sprowadzano w niewielkich ilościach. Z czasem jednak cukier trzcinowy zyskiwał nowych zwolenników i stawał się coraz popularniejszy,
nie tyko jako lekarstwo ale również jako środek słodzący i przyprawa. Systematycznie zaczęto udoskonalać uprawę trzciny cukrowej zwiększając jej wydajność. Usprawniano techniki i metody produkcji uzyskując coraz to czystsze formy cukru.
Od Hindusów umiejętność metody uprawiania trzciny cukrowej przejęli Persowie
i w krótkim czasie stali się to oni czołowym producentem tego surowca.
Popularyzację cukru trzcinowego na większą skalę zawdzięczamy jednak Arabom,
którzy od VII w. systematycznie rozprowadzali cukier trzcinowy po całym Bliskim Wschodzie. Powstały wówczas plantacje w Syrii, Palestynie, Egipcie, Hiszpanii, na Cyprze, Krecie i Sycylii. To właśnie wtedy pojawiła się znajomo dziś brzmiąca arabska wersja nazwy cukru - sukkar.

W okresie Średniowiecza na Bliskim Wschodzie cukier trzcinowy był już popularnym środkiem słodzącym używanym
nie tylko przez elity społeczeństwa, ale także przez klasy średnie. W Europie królował miód natomiast cukier trzcinowy
w dalszym ciągu postrzegany był jako ekskluzywny specjał, spożywany wyłącznie przez najbogatszych.
Z czasem największym ośrodkiem handlu cukrem trzcinowym stała się Wenecja.
W okresie Renesansu w Europie spożycie cukru było niewielkie i wynosiło ok. 1 łyżki na głowę w ciągu roku.
Do Anglii rozpoczęto dostarczać cukier trzcinowy od 1319 roku, a ówczesna cena, w przeliczeniu na dzisiejszą wartość dolara, wynosiła około 100$ za 1 kilogram. W 1374 roku smak cukru trzcinowego poznali Duńczycy, a w 1390 r. Szwedzi. Prekursorem rozwoju trzciny cukrowej na kontynencie amerykańskim był Krzysztof Kolumb,
który w 1493 roku zabrał ze sobą w swoją kolejną podróż kilka sadzonek trzciny cukrowej
. Pierwsza plantacja powstała na Santo Domingo, a stamtąd uprawa rozprzestrzeniła się po całym Nowym Świecie.
Z czasem również Portugalczycy zajęli się produkcją cukru. Powstały wówczas plantacje na Maderze, Azorach i Wyspie św. Tomasza.

Przy produkcji trzciny cukrowej wykorzystywano pracę niewolniczą. Wśród niewolników dominowali głownie dłużnicy, którzy nie mogli się wypłacić, skazańcy i Żydzi, którzy nie chcieli się nawrócić na chrześcijaństwo. Pierwsza wysyłka cukru trzcinowego z Karaibów do Europy wyruszyła w 1516 roku. Głównymi centrami produkcji stały się: Barbados, Jamajka
i Kuba, później także Brazylia. Wszędzie tam wykorzystywano do pracy na plantacjach niewolników pochodzących z Afryki
i częściowo pracowników najemnych. W roku 1800 całkowita produkcja cukru na świecie wynosiła 250 000 ton.
Pod koniec XIX w. cukier trzcinowy zaczął tracić swą pozycję na rzecz cukru buraczanego
aby w roku 1880 zająć drugie miejsce – wówczas produkcja cukru buraczanego przekroczyła po raz pierwszy światową produkcję cukru trzcinowego. W 1900r. produkcja roczna cukru osiągnęła 11 milionów ton, z czego cukier buraczany stanowił 50%.

Do góry

Menu